Rechten van slachtoffers

Logo OM Arubaprimi aki pa Papiamento

Iedereen die ooit te maken heeft gehad met criminaliteit weet dat het een grote impact kan hebben op iemands leven. Zo laat bijvoorbeeld een woninginbraak niet alleen materiële schade achter zoals gebroken ruiten en een gestolen televisie, ook de emotionele gevolgen van het feit dat iemand zonder toestemming in jouw huis is geweest kunnen groot zijn. Zoals u op deze website kunt teruglezen, is het Openbaar Ministerie onder andere belast met de bescherming van de veiligheid van de samenleving. Dit doen wij hoofdzakelijk door het vervolgen van strafbare feiten namens de samenleving als geheel, maar ook de rechten en belangen van individuele slachtoffers verdienen onze aandacht. Wanneer deze rechten en belangen namelijk uit het oog worden verloren, dreigt het gevaar dat de getroffen persoon opnieuw slachtoffer wordt, ditmaal van het systeem dat hem of haar onvoldoende lijkt te begrijpen of te helpen.
Het is dan ook van groot belang om slachtoffers te informeren over hun rechten en mogelijkheden. In individuele gevallen zal de officier van justitie in samenwerking met politie en andere ketenpartners gericht contact houden met de betrokken slachtoffers, op deze website bieden wij u algemene informatie over de rol en de rechten van het slachtoffer in het strafproces en hopen wij een aantal veelgestelde vragen over dit onderwerp te beantwoorden. Daarnaast biedt Buro Slachtofferhulp de nodige ondersteuning en informatie.

Wie is slachtoffer?
Het Wetboek van Strafvordering geeft geen definitie van de term ‘slachtoffer’. Sterker nog, het woord ‘slachtoffer’ komt daarin niet voor. In plaats daarvan wordt gesproken van een benadeelde partij. Iedereen die door een strafbaar feit van een ander schade heeft geleden kan zich opgeven als benadeelde partij. Die schade kan bestaan uit financiële schade (ook wel ‘vermogensschade’ genoemd), waarbij men kan denken aan de waarde van een gestolen televisie of aan de reparatiekosten van een geforceerd slot, maar ook aan de ziekenhuiskosten die het slachtoffer heeft moeten maken als gevolg van een mishandeling of het inkomen dat het slachtoffer heeft misgelopen omdat hij of zij arbeidsongeschikt is geworden dankzij het misdrijf.
Naast deze financiële schade kan een strafbaar feit ook andersoortige schade opleveren. Dit soort schade wordt ook wel ‘immateriële schade’ genoemd, en wordt meestal omschreven als ‘pijn, verdriet en gederfde levensvreugde’. Samengevat is een slachtoffer (of ‘benadeelde partij’) dus iemand die als direct gevolg van een strafbaar feit van een ander financiële en/of immateriële schade heeft geleden.

Waarop heeft een slachtoffer recht?
1) Opgave als benadeelde partij
Een slachtoffer heeft een aantal rechten waarvan hij gebruik kan maken om zijn belangen te behartigen. Daarvoor dient een slachtoffer zich echter eerst aanmelden als benadeelde partij. Wanneer u schade heeft geleden als gevolg van een strafbaar feit, kunt u zich als benadeelde partij melden bij de politiewacht. Dit kunt u zelf mondeling of schriftelijk doen. Ook kunt u iemand anders schriftelijk toestemming geven om dit namens u te doen (NB U moet deze toestemming wel zelf ondertekenen). Let wel: het moet gaan om een strafbaar feit, niet iedere schade die een ander veroorzaakt is strafbaar.

2) Schadevergoeding
U heeft schade geleden als gevolg van een strafbaar feit en wilt daarvoor een vergoeding van de dader. U kunt dan zelf een procedure aanspannen bij de burgerrechter, maar als u dat niet doet, kunt u er ook voor kiezen om schadevergoeding (tot AFL 50.000,-) te eisen via de strafrechter. Als de Officier van Justitie besluit om de dader te vervolgen en u heeft zich opgegeven als benadeelde partij, dan ontvangt u een oproeping om bij de terechtzitting voor de strafrechter aanwezig te zijn. U bent niet verplicht te komen, maar als u schadevergoeding wilt eisen bij de strafrechter, dan zult u zelf deze eis op papier moeten stellen en deze aan de strafrechter moeten overhandigen op de terechtzitting. U zult daarbij ook bewijs van uw schade moeten overhandigen, zoals bonnetjes en rekeningen. Daarnaast kan de rechter u toestemming geven om getuigen mee te brengen. U bent het overigens niet verplicht, maar u heeft wel het recht om u in deze procedure bij te laten staan door een advocaat. De strafrechter zal uiteindelijk bepalen of de verdachte schuldig is en bestraft dient te worden en welk deel van uw schade hij of zij moet vergoeden.

3) Bemiddeling
Als slachtoffer heeft u ook recht op bemiddeling. Wanneer u als gevolg van het strafbaar feit steun of hulp nodig heeft, dan dienen politie en justitie voor u te bemiddelen dat u deze steun krijgt. Mocht u daarnaast met de dader tot een overeenstemming willen komen over een schadevergoeding, dan dient daar ook in te worden bemiddeld, maar alleen wanneer de dader heeft bekend en vrijwillig mee wil werken aan zo’n schadevergoedingsregeling.

4) Spreekrecht?
In het Europese deel van Nederland hebben slachtoffers van strafbare feiten het recht om in de rechtszaal het woord te voeren. In het Arubaanse strafrecht heeft het slachtoffer dit recht (nog) niet. Een slachtoffer kan wel als getuige worden opgeroepen door de Officier van Justitie of de rechtbank en in dat geval zal hij of zij moeten verschijnen. In de rechtszaal is het spreekrecht van het slachtoffer als getuige echter wel beperkt tot het antwoord geven op de vragen die gesteld worden. Daarnaast kan een slachtoffer een door hem of haar ingediend schadevergoedingsverzoek toelichten.